|
BỘ NỘI VỤ ******* Số: 05-NV |
VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA ******* Hà Nội, ngày 21 tháng 01 năm 1961 |
THÔNG TƯ
HƯỚNG DẪN THI HÀNH ĐIỀU LỆ ĐĂNG KÝ HỘ TỊCH MỚI
|
Kính gửi: |
Ủy ban hành chính các khu, thành phố, tỉnh và khu vực Vĩnh Linh. |
Ngàu 16 tháng 01 năm 1961, Hội đồng Chính phủ đã ra Nghị định số 04-CP ban hành bản điều lệ đăng ký hộ tịch mới. Căn cứ vào nghị định nói trên, Bộ nêu lên một số điểm cần chú ý trong bản điều lệ và quy định những chi tiết thi hành những điểm ấy như sau:
I. NGUYÊN TẮC VÀ CÁCH THỨC ĐĂNG KÝ
Mọi việc sinh, tử, kết hôn đều phải xin đăng ký tại Ủy ban hành chính cơ sở nơi đương sự hiện cư trú, và xuất trình các chứng cớ cần thiết, không cần phải có người đến làm chứng và phải đăng ký đúng thời gian và thủ tục. Quy định như vậy là nhằm phục vụ công tác thống kê dân số thường xuyên của Nhà nước, góp phần thực hiện luật hôn nhân và gia đình, làm cho việc khai báo của nhân dân được đơn giản và dễ dàng, đồng thời đảm bảo đăng ký chính xác. Sau đây là một số trường hợp cụ thể:
A. Đăng ký việc sinh.
1. Trường hợp cư trú một nơi, nhưng lại đẻ ở một nơi khác thì cũng không khai với Ủy ban hành chính nơi đẻ mà phải khai với Ủy ban hành chính nơi cư trú.
Nếu vì một lý do nào đó, không thể về nơi cư trú để khai sinh đúng hạn được, thì cha mẹ đứa trẻ phải gửi giấy chứng sinh hay giấy chứng nhận về nhờ người thân thuộc đi khai thay, hoặc gửi thư về khai với Ủy ban hành chính nơi cư trú.
2. Khai sinh cho con ngoài giá thú: Con ngoài giá thú là con mà cha mẹ không phải là vợ chồng, hoặc cha mẹ ăn ở với nhau như vợ chồng, nhưng việc lấy nhau chưa được Ủy ban hành chính công nhận và đăng ký vào sổ kết hôn.
Ủy ban hành chính có nhiệm vụ đăng ký sinh cho đứa trẻ và không cần đi sâu vào tình trạng hôn nhân của cha mẹ. Nếu người đứng khai không muốn khai tên người cha, thì Ủy ban hành chính vẫn đăng ký.
3. Khai sinh cho đứa trẻ mới đẻ bị bỏ rơi: Ủy ban hành chính có trách nhiệm bảo vệ đứa trẻ, rồi căn cứ vào biên bản đã làm khi tìm thấy đứa trẻ để đăng ký khai sinh cho nó. Sau đó thì tìm người nuôi nấng đứa trẻ và điều tra xem cha mẹ nó là ai.
Khi biết cha hay mẹ đứa trẻ và những người này đồng ý nhận con, Ủy ban hành chính ghi chú việc nhận con ấy vào sổ khai sinh. Nếu cha hay mẹ không chịu nhận con, Ủy ban hành chính không ghi chú gì cả. Trong cả hai trường hợp nói trên, Ủy ban hành chính có nhiệm vụ gửi hồ sơ lên Ủy ban hành chính cấp trên báo cáo.
Trường hợp chưa tìm thấy cha mẹ đứa trẻ mà có người nhận nuôi, Ủy ban hành chính sẽ làm giấy giao nhận nuôi con nuôi với người ấy, rồi ghi chú việc đó vào sổ khai sinh.
B. Bảng đăng ký việc tử.
1. Báo và đăng ký tử: Khi có người cư trú ở một nơi, nhưng chết ở một nơi khác. Ủy ban hành chính nơi xảy ra việc chết và Ủy ban hành chính nơi cư trú của người chết có trách nhiệm đảm bảo thực hiện đầy đủ thủ tục quy định ở điều 5, đoạn 3, để tránh bỏ sót không đăng ký.
2. Cho phép mai táng: Tùy từng trường hợp, nếu là chết thông thường vì già yếu, Ủy ban hành chính cơ sở có thể cho phép mai táng ngay.
Nếu tình nghi chết vì dịch tễ, thì Ủy ban hành chính phải báo ngay cho cơ quan y tế để làm công tác vệ sinh phòng bệnh. Đối với những việc tình nghi án mạng. Ủy ban hành chính cơ sở phải báo ngay cho Ủy ban hành chính cấp trên biết để kịp thời có chủ trương thích ứng. Trong những trường hợp này, Ủy ban hành chính cơ sở chỉ cho phép mai táng sau khi có ý kiến của cơ quan y tế, công an hoặc tòa án.
3. Phân biệt trẻ con đẻ ra rồi mới chết và trẻ con đẻ ra đã chết: Trẻ con đẻ ra rồi mới chết nghĩa là đẻ ra còn sống, dù chỉ sống trong một thời gian ngắn, như sống độ một vài phút rồi mới chết.
Trẻ con đẻ ra đã chết nghĩa là chết từ trong bụng mẹ, khi lấy được ra, chỉ là một cái thai đã chết.
Quy định trẻ con đẻ ra rồi mới chết vừa phải đăng ký vào sổ khai sinh, vừa phải đăng ký vào sổ khai tử là nhằm mục đích thống kê số trẻ sinh ra không nuôi được, giúp cho việc nghiên cứu để hạn chế dần dần tình trạng không bình thường này.
4. Ghi nguyên nhân chết: Thấy người chết chết về bệnh nào hay tai nạn nào thì ghi rõ bệnh ấy hay tai nạn ấy. Trước khi ghi, cần thống nhất ý kiến với cán bộ y tế để ghi cho được chính xác.
C. Đăng ký việc kết hôn:
1. Phải xin đăng ký kết hôn trước rồi mới tổ chức lễ cưới sau. Theo luật hôn nhân và gia đình thì mọi việc kết hôn phải được Ủy ban hành chính cơ sở công nhận và đăng ký. Như vậy đôi nam nữ phải xin đăng ký trước; sau khi được Ủy ban hành chính công nhận đăng ký vào sổ, hai bên nam nữ mới được tổ chức lễ cưới. Ủy ban hành chính cần giải thích cho nhân dân thấy việc đăng ký là một điều kiện trước tiên không thể thiếu được để cho quan hệ vợ chồng có giá trị trước pháp luật. Việc kết hôn theo phong tục tập quán hay tôn giáo không có giá trị về mặt pháp lý.
2. Nơi xin đăng ký kết hôn: Ủy ban hành chính cơ sở nơi cư trú của bên nam hoặc bên nữ là Ủy ban hành chính nơi người con trai hay người con gái hiện cư trú hoặc là Ủy ban hành chính nơi cha mẹ của hai người hiện cư trú.
3. Khai xin đăng ký kết hôn: Quy định cả đôi nam nữ cũng phải đến trụ sở Ủy ban hành chính khai xin đăng ký kết hôn là để đảm bảo thực hiện nguyên tắc tự do kết hôn. Trường hợp một trong hai người không thể đến khai được mà có lý do chính đáng thì có thể gửi thư để khai, chữ ký phải được Ủy ban hành chính nơi người ấy hiện cư trú nhận thức.
Nếu Ủy ban hành chính nhận thấy việc xin kết hôn có đủ điều kiện do luật định thì có thể cho đăng ký ngay. Nếu xét thấy có điểm nào chưa rõ ràng, Ủy ban hành chính sẽ điều tra thêm. Chỉ sau khi biết rõ việc kết hôn có đủ điều kiện, Ủy ban hành chính mới quyết định cho đăng ký. Từ nay bãi bỏ hình thức yết thị lời khai xin đăng ký kết hôn.
Việc khai xin đăng ký kết hôn không phải là một điều kiện ràng buộc đôi nam nữ phải kết hôn với nhau. Sau khi khai, nếu một trong hai người thay đổi ý kiến, không đồng ý lấy nhau nữa, Ủy ban sẽ huỷ bỏ việc khai ấy đi. Việc kết hôn chỉ thành chính thức kể từ khi được Ủy ban hành chính công nhận và đăng ký vào sổ.
4. Nơi làm lễ công nhận và đăng ký kết hôn: Không nên quá sơ sài mà nên trang hoàng, đảm bảo hình thức cho phù hợp với tính chất nghiêm trang của việc đăng ký kết hôn. Ông Ủy viên phụ trách công tác đăng ký hộ tịch đứng ra thay mặt Ủy ban hành chính công nhận việc kết hôn và phải cùng ký vào sổ với đôi nam nữ. Trước khi công nhận và đăng ký kết hôn, ông Ủy viên phụ trách công tác hộ tịch cần nhắc nhở hai người rõ nghĩa vụ và quyền lợi của vợ chồng như đã quy định trong luật hôn nhân và gia đình.
5. Tố giác một việc kết hôn không hợp pháp: Người tố giác phải trực tiếp đến khai với Ủy ban hành chính cơ sở; trường hợp ở xa thì có thể gửi thư, chữ ký phải được Ủy ban hành chính địa phương nơi người ấy hiện cư trú nhận thực.
Ủy ban hành chính phải điều tra nhận xét rồi quyết định cho hay không cho đăng ký. Nếu một trong các đương sự (người tố giác hay đôi nam nữ) không đống nhất ý kiến với Ủy ban hành chính cơ sở, thì Ủy ban phải báo cáo lên cấp trên xét định.
6. Quyền khiếu nại của đôi nam nữ: Quy định quyền khiếu nại của đôi nam nữ là để đảm bảo quyền lợi của họ. Mỗi khi có đơn khiếu nại, thì Ủy ban hành chính cấp trên cần cho điều tra nghiên cứu, nắm tình hình thật chính xác và giải quyết theo tinh thần tôn trọng và đảm bảo quyền tự do kết hôn, nhưng không trái với luật hôn nhân và gia đình.
D. Đăng ký và ghi chú việc nuôi con nuôi.
Để áp dụng đúng tinh thần điều 24, chương IV của luật hôn nhân và gia đình, trước khi công nhận một việc nuôi con nuôi và ghi chú vào sổ hộ tịch, Ủy ban hành chính cần nhận xét xem chủ yếu việc nuôi con nuôi ấy thực sự có lợi ích cho người con nuôi không. Sau đó, Ủy ban hành chính mới hướng dẫn cha mẹ đẻ và cha mẹ nuôi làm giấy giao nhận nuôi con nuôi với nhau, công nhận việc nuôi con nuôi đó, rồi ghi chú vào sổ khai sinh.
E. Bổ sung và sửa chữa các điều đã đăng ký:
Những sai lầm, thiếu sót quan trọng là những sai lầm, thiếu sót về họ, tên, tuổi của đối tượng đăng ký, họ, tên, của cha mẹ trong giấy khai sinh, hoặc về ngày, tháng, năm xảy ra sự việc. Thí dụ: ghi nhầm ngày, tháng, năm sinh, tên họ của đứa trẻ, hay ghi thiếu chữ đệm, ghi nhầm họ, tên của vợ hay chồng, ghi nhầm họ, tên của người chết và ngày, tháng, năm chết v.v… còn những sai lầm, thiếu sót khác, thí dụ: nghề nghiệp là “làm ruộng”, ghi nhầm là “làm thợ mộc”, hoặc ghi nhầm nơi sinh, nơi chết, nơi cư trú, v.v.. là những sai lầm, thiếu sót thường.
G. Đăng ký quá hạn
Muốn xin đăng ký quá hạn thì phải làm đơn và xuất trình các chứng cớ cần thiết. Khi giải quyết việc xin đăng ký quá hạn, Ủy ban hành chính cơ sở cần chú ý đến hai mặt: dễ dàng cho nhân dân nhưng phải đảm bảo đúng sự thực, ngăn chặn những việc lợi dụng để phục vụ cho lợi ích cá nhân nhất thời.
H. Kỷ luật
Ủy ban hành chính cần chú ý lấy giáo dục làm chính, chỉ thi hành kỷ luật đối với những trường hợp thật là quá đáng.
II. QUY ĐỊNH VỀ SỔ SÁCH, GIẤY CHỨNG NHẬN BÁO CÁO THỐNG KÊ
1. Sổ mới: nên in một mặt, bằng giấy thường, in đúng nội dung và kích thước của mẫu kèm theo thông tư này và chỉ nên in đủ dùng trong một năm. Mỗi quyển nên đóng thống nhất là 50 tờ.
Bản chính, bản sao cấp cho nhân dân phải in bằng giấy tốt và bền.
Mỗi loại sổ có 3 bàn giống nhau. Khi đăng ký phải viết cùng một lúc vào cả 3 bản giống nhau. Khi đăng ký phải viết cùng một lúc vào cả 3 bản: 1 bản để lưu ở Ủy ban hành chính cơ sở, bản thứ hai xé ra theo đường răng cưa, hàng tháng gửi lên huyện, châu để khai thác và lưu trữ, sắp xếp theo thứ tự từng xã, từng khu phố và từng loại việc sinh, tử hay kết hôn. Đến cuối năm, phải đóng lại thành sổ để tiện cho việc lưu trữ bảo quản. Các khu phố nội thành thuộc hai thành phố Hà Nội và Hải Phòng gửi lên Ủy ban hành chính thành phố. Bản thứ ba không đính vào sổ thì cấp cho nhân dân.
Nội dung các sổ cũ so với nội dung các sổ mới không khác nhau nhiều, cho nên, để tránh lãng phí, cần sử dụng cho hết các sổ cũ. Đối với những mục khai mà sổ mới có, sổ cũ không có, nhưng mục khai về “dân tộc” thì sẽ điền tay vào, còn đối với những mục khai mà sổ cũ có, sổ mới không có, như mục khai về “họ tên cha mẹ hay người giám hộ” trong sổ khai kết hôn, thì gạch bỏ đi.
Sổ sách đăng ký theo điều lệ cũ đã dùng hết phải chuyển một bản lên lưu trữ ở Ủy ban hành chính tỉnh.
2. Cấp phát giấy chứng nhận hộ tịch cho nhân dân: khi đăng ký xong một việc sinh tử, kết hôn, Ủy ban hành chính cấp cho đương sự một bản chính không lấy tiền.
Ủy ban hành chính cần phổ biến cho đương sự giữ gìn bản chính, khi cần dùng đến giấy khai sinh, khai tử hay khai kết hôn, thì mang bản chính đến Ủy ban hành chính xin cấp bản sao.
3. Báo cáo thống kê: Việc theo dõi tình hình phát triển dân số phải làm thường xuyên và kịp thời để tiếp tục sự nghiệp của cuộc điều tra dân số tháng 3 năm 1960 và phục vụ các ngành trong việc xây dựng kế hoạch, cho nên nhất thiết phải đảm bảo thi hành đầy đủ và nghiêm chỉnh chế độ báo cáo thống kê theo mẫu kém theo thông tư này.
Để bảo đảm thực hiện đầy đủ điều lệ đăng ký hộ tịch mới, Bộ đề nghị các Ủy ban chú ý bố trí cán bộ chuyên trách công tác hộ tịch từ khu, thành phố, tỉnh, đến huyện, châu, thị xã, khu phố, xã, thị trấn như đã quy định trong điều lệ.
Bộ chủ trương tuyên truyền rộng rãi điều lệ đăng ký hộ tịch mới trong cán bộ và ngoài nhân dân. Kế hoạch và tài liệu hướng dẫn sẽ gửi sau.
- Ngoài ra, Bộ đề nghị các Ủy ban hành chính chú ý tuyên truyền về công tác hộ tịch kết hợp với mọi công tác khác ở địa phương, trong các cuộc họp xã, xóm, hợp tác xã, đường phố, thường xuyên nhắc nhở, vận động nhân dân khai báo cho hết và đúng hạn.
Các Ủy ban hành chính khu, thành phố, tỉnh đặt vị trí công tác hộ tịch đúng với tầm quan trọng của nó và sắp xếp mọi việc cho có nề nếp ngay, để công tác đạt được kết quả tốt.
K.T. BỘ TRƯỞNG BỘ NỘI VỤ THỨ TRƯỞNG Tô Quang Đẩu |
Huyện ………………… Tỉnh ………………….. | VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA Độc lập - Tự do - Hạnh phúc | Năm 196…… Số ……… |
Xã …………………..