Hướng dẫn HD-TD-2026-001 xác minh thông tin và chấm điểm tín dụng Khách hàng cá nhân

Điều 1. Mục đích

1. Hướng dẫn này hướng dẫn chi tiết thao tác xác minh thông tin và chấm điểm tín dụng thuộc Bước Thẩm định sơ bộ + Chấm điểm trong Quy trình QT-TD-00

2. Đảm bảo cán bộ tác nghiệp thực hiện đúng, đủ, đồng nhất trên hệ thống IRS v3.1 và hệ thống tra cứu CIC, làm cơ sở đánh giá rủi ro tín dụng khách quan, chính xác.

Điều 2. Phạm vi áp dụng

1. Chức danh áp dụng: Chuyên viên khách hàng (CVKH), Chuyên viên thẩm định (CVTĐ), Trưởng phòng khách hàng (TPKH).

2. Đơn vị áp dụng: Khối Tín dụng Cá nhân, các Chi nhánh và Phòng giao dịch trên toàn hệ thống Ngân hàng TMCP ABC Việt Nam.

3. Loại nghiệp vụ áp dụng: Thẩm định cấp tín dụng mới, cấp lại hạn mức, hoặc đánh giá định kỳ đối với Khách hàng cá nhân (KHCN).

Điều 3. Tài liệu tham chiếu

1. Quy chế Hoạt động tín dụng (Mã: QC-TD-001).

2. Quy định về Cho vay KHCN (Mã: QĐ-TD-001).

3. Quy trình Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ cho vay KHCN (Mã: QT-TD-001).

4. Biểu mẫu liên quan: BM-TD-001 (Phiếu đề nghị vay vốn kiêm phương án trả nợ), BM-TD-002 (Báo cáo kết quả tra cứu CIC).

Điều 4. Các bước thực hiện chi tiết

Bước 1: Khởi tạo yêu cầu tra cứu thông tin tín dụng (CIC)

a) Hành động: Đăng nhập hệ thống tra cứu CIC nội bộ, nhập thông tin định danh của khách hàng để lấy báo cáo quan hệ tín dụng.

b) Hệ thống/Màn hình: Cổng tra cứu CIC nội bộ → Menu "Tra cứu KHCN" → Nhấn "Tạo mới yêu cầu".

c) Trường thông tin cần điền: Họ và tên KH, Số CMND/CCCD, Ngày cấp, Nơi cấp, Lý do tra cứu (chọn "Thẩm định cấp tín dụng").

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống trả về Báo cáo CIC chi tiết (S37) dạng PDF và dữ liệu XML, hiển thị trạng thái "Tra cứu thành công".

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 01 giờ làm việc kể từ khi tiếp nhận đủ hồ sơ pháp lý.
Bước 2: Tạo mới hồ sơ xếp hạng trên hệ thống IRS v3.1

a) Hành động: Khởi tạo mã hồ sơ xếp hạng tín dụng (XHTD) cho khách hàng dựa trên thông tin cơ bản.

b) Hệ thống/Màn hình: Truy cập IRS v3.1 → Menu "Quản lý XHTD KHCN" → Tab "Khởi tạo hồ sơ" → Nhấn "Thêm mới".

c) Trường thông tin cần điền: Mã CIF (nếu KH hiện hữu) hoặc Số CCCD (nếu KH mới), Loại sản phẩm vay, Chi nhánh quản lý.

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống sinh mã hồ sơ XHTD tự động (Định dạng: XH-CN-[Năm]-[Số TT]) và chuyển sang trạng thái "Đang nhập liệu".

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 30 phút.
Bước 3: Nhập liệu thông tin nhân thân và đặc điểm khách hàng

a) Hành động: Cập nhật các thông tin phi tài chính ảnh hưởng đến điểm số hành vi và nhân thân.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Màn hình chi tiết hồ sơ → Tab "Thông tin nhân thân".

c) Trường thông tin cần điền: Độ tuổi, Tình trạng hôn nhân, Số người phụ thuộc, Trình độ học vấn, Tình trạng nhà ở hiện tại (Sở hữu/Thuê/Ở cùng người thân).

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống lưu trữ dữ liệu, không báo lỗi thiếu trường bắt buộc (các trường có dấu *).

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 30 phút.
Bước 4: Nhập liệu thông tin nghề nghiệp và thu nhập

a) Hành động: Phân tích và nhập các nguồn thu nhập đã được xác minh của khách hàng.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Màn hình chi tiết hồ sơ → Tab "Nghề nghiệp & Thu nhập".

c) Trường thông tin cần điền: Loại hình công việc, Thời gian công tác, Chức vụ, Thu nhập từ lương (Net), Thu nhập từ cho thuê tài sản, Thu nhập từ kinh doanh, Chi phí sinh hoạt ước tính.

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống tự động tính toán chỉ số DTI (Debt-to-Income) dự kiến.

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 01 giờ làm việc.
Bước 5: Tích hợp và kiểm chứng dữ liệu CIC vào IRS

a) Hành động: Đẩy dữ liệu quan hệ tín dụng từ báo cáo CIC vào mô hình chấm điểm.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Màn hình chi tiết hồ sơ → Tab "Lịch sử tín dụng" → Nhấn nút "Đồng bộ CIC".

c) Trường thông tin cần kiểm tra: Tổng dư nợ hiện tại, Số TCTD đang có quan hệ, Nhóm nợ cao nhất trong 12 tháng, Số ngày chậm trả tối đa.

d) Kết quả mong đợi: Dữ liệu CIC được ánh xạ chính xác vào các biến số của mô hình XHTD. Cảnh báo đỏ xuất hiện nếu có nợ xấu (Nhóm 3-5).

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 15 phút.
Bước 6: Nhập liệu thông tin Tài sản bảo đảm (TSBĐ)

a) Hành động: Ghi nhận thông tin TSBĐ dự kiến để hệ thống tính toán tỷ lệ LTV (Loan-to-Value) và điểm thu hồi nợ.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Màn hình chi tiết hồ sơ → Tab "Tài sản bảo đảm".

c) Trường thông tin cần điền: Loại TSBĐ (BĐS nhà ở/BĐS thương mại/Ô tô/GTCG), Giá trị định giá sơ bộ, Số tiền đề nghị vay.

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống tính toán tỷ lệ LTV. Nếu LTV vượt quy định (VD: BĐS nhà ở > 70%), hệ thống hiển thị cảnh báo "Vượt tỷ lệ LTV quy định".

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 30 phút.
Bước 7: Thực hiện chạy mô hình chấm điểm (Scoring)

a) Hành động: Kích hoạt engine chấm điểm để ra kết quả hạng tín dụng cuối cùng.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Màn hình chi tiết hồ sơ → Nhấn nút "Chạy chấm điểm".

c) Trường thông tin cần kiểm tra: Không yêu cầu nhập thêm, hệ thống tự động tổng hợp dữ liệu từ các tab trước.

d) Kết quả mong đợi: Hệ thống trả về Điểm số (VD: 750 điểm), Hạng tín dụng (VD: AA), và Khuyến nghị hệ thống (Chấp thuận/Từ chối/Xem xét thêm).

e) Chức danh thực hiện: CVKH.

f) Thời hạn: Tối đa 05 phút.
Bước 8: Kiểm soát và phê duyệt kết quả xếp hạng

a) Hành động: TPKH kiểm tra tính hợp lý của dữ liệu đầu vào và xác nhận kết quả XHTD để làm cơ sở lập Báo cáo thẩm định.

b) Hệ thống/Màn hình: IRS v3.1 → Menu "Phê duyệt XHTD" → Chọn hồ sơ → Nhấn "Phê duyệt" hoặc "Từ chối/Yêu cầu làm lại".

c) Trường thông tin cần kiểm tra: Rà soát chéo giữa hồ sơ bản cứng/scan và dữ liệu nhập trên IRS, đặc biệt là thu nhập và lịch sử CIC.

d) Kết quả mong đợi: Trạng thái hồ sơ chuyển thành "Đã phê duyệt XHTD". Kết quả này được tự động đồng bộ sang hệ thống LOS-MB.

e) Chức danh thực hiện: TPKH.

f) Thời hạn: Tối đa 04 giờ làm việc kể từ khi CVKH trình duyệt.

Điều 5. Ví dụ minh họa

Ví dụ 1: Xử lý cảnh báo tỷ lệ LTV

Khách hàng Lê Văn Nam, CCCD 030012345678, thu nhập chứng minh được là 35.000.000 VNĐ/tháng. Mục đích vay: Mua xe ô tô mới (Toyota Camry), giá trị hóa đơn 1.200.000.000 VNĐ. TSBĐ là chính chiếc xe hình thành từ vốn vay.

CVKH nhập số tiền đề nghị vay là 1.000.000.000 VNĐ. Tại Bước 6, hệ thống IRS v3.1 tính toán LTV = 1.000 / 1.200 = 83,3%.

Hệ thống cảnh báo: "VƯỢT tỷ lệ LTV tối đa 80% cho Phương tiện vận tải (ô tô mới)".

Hướng xử lý: CVKH tư vấn Khách hàng giảm số tiền vay xuống tối đa 960.000.000 VNĐ (để LTV ≤ 80%) hoặc bổ sung thêm TSBĐ khác (như Bất động sản) trước khi chạy chấm điểm tại Bước 7.

Ví dụ 2: Ảnh hưởng của lịch sử CIC đến hạng tín dụng

Khách hàng Phạm Thị Hoa có thu nhập cao (50.000.000 VNĐ/tháng), TSBĐ tốt (LTV 50%). Tuy nhiên, tại Bước 5, khi đồng bộ CIC, hệ thống ghi nhận KH có 01 khoản vay thẻ tín dụng chậm trả 45 ngày (Nợ nhóm 2) cách đây 3 tháng.

Tại Bước 7, mô hình IRS v3.1 tự động trừ điểm lịch sử tín dụng, kéo Hạng tín dụng từ mức dự kiến "AA" xuống mức "BB" (Rủi ro trung bình cao). Khuyến nghị hệ thống: "Xem xét thêm - Yêu cầu giải trình nguyên nhân chậm trả". CVKH phải thu thập bản giải trình của KH đính kèm vào hồ sơ LOS-MB.

Điều 6. Lưu ý quan trọng và lỗi thường gặp

1. Lưu ý quan trọng:

a) Báo cáo CIC chỉ có giá trị trong vòng 15 ngày kể từ ngày tra cứu. Nếu quá hạn, CVKH bắt buộc phải thực hiện tra cứu lại tại Bước 1.

b) Việc nhập liệu thu nhập tại Bước 4 phải là thu nhập "Net" (sau thuế) và có chứng từ chứng minh hợp lệ theo quy định. Tuyệt đối không nhập thu nhập kỳ vọng hoặc không có cơ sở.

c) Tài khoản đăng nhập IRS v3.1 và Cổng CIC được cấp đích danh. Nghiêm cấm việc mượn tài khoản hoặc tra cứu CIC không có hồ sơ đề nghị vay vốn của khách hàng.

2. Lỗi thường gặp và cách xử lý:

Điều 7. Câu hỏi thường gặp

1. Hỏi: Khách hàng có vợ/chồng cùng vay vốn thì chấm điểm tín dụng cho ai?
Đáp: Theo quy định, CVKH phải tạo hồ sơ XHTD cho cả người vay chính và người đồng vay. Tuy nhiên, kết quả XHTD của người vay chính sẽ được sử dụng làm căn cứ chính để phê duyệt hạn mức, điểm của người đồng vay mang tính chất tham khảo và cộng hưởng.

2. Hỏi: Hệ thống IRS v3.1 bị lỗi không truy cập được trong thời gian dài, tôi phải làm sao?
Đáp: Nếu hệ thống gián đoạn quá 04 giờ làm việc, CVKH được phép sử dụng Biểu mẫu chấm điểm Excel (BM-TD-003) do Ban Chính sách Tín dụng ban hành để tính toán thủ công, trình TPKH ký nháy. Khi hệ thống hoạt động lại, phải nhập liệu bổ sung ngay trong ngày.

3. Hỏi: Khách hàng làm nghề tự do, không có hợp đồng lao động thì nhập thông tin nghề nghiệp thế nào?
Đáp: Tại Bước 4, chọn Loại hình công việc là "Lao động tự do/Hộ kinh doanh không đăng ký". Thu nhập nhập vào trường "Thu nhập từ kinh doanh" và phải áp dụng tỷ lệ chiết khấu thu nhập theo đúng quy định tại QĐ-TD-001.

Điều 8. Liên hệ hỗ trợ

1. Hỗ trợ về nghiệp vụ tín dụng, quy định chấm điểm: Ban Chính sách Tín dụng – Khối Quản lý Rủi ro (Ext: 1122, Email: chinhsachtindung@abc.com.vn).

2. Hỗ trợ về lỗi hệ thống IRS v3.1, LOS-MB, Cổng tra cứu CIC: Phòng Hỗ trợ Ứng dụng – Khối CNTT (Ext: 9999, Email: ithelpdesk@abc.com.vn).

3. Thời gian tiếp nhận hỗ trợ: Từ 08h00 đến 17h00 các ngày làm việc trong tuần.

Điều 9. Xử lý ngoại lệ

1. Khách hàng hoàn toàn không có lịch sử tín dụng (No hit):
- Mô tả: Khi tra cứu CIC, kết quả trả về không có thông tin quan hệ tín dụng nào trong quá khứ.
- Xử lý: Tại Bước 5, CVKH tích chọn ô "Khách hàng chưa có lịch sử tín dụng". Hệ thống IRS v3.1 sẽ tự động điều chỉnh trọng số mô hình, tập trung vào điểm nhân thân và năng lực tài chính. Không coi đây là yếu tố rủi ro cao.

2. Khách hàng có thay đổi số CMND (9 số) sang CCCD (12 số) dẫn đến tra cứu CIC bị thiếu dữ liệu:
- Mô tả: Khách hàng có dư nợ cũ theo CMND 9 số, nhưng CVKH chỉ tra cứu theo CCCD 12 số mới.
- Xử lý: CVKH bắt buộc phải thực hiện tra cứu CIC theo cả 2 số giấy tờ (CMND cũ và CCCD mới). Tại Bước 5, liên hệ IT Helpdesk để hỗ trợ gộp dữ liệu 2 bản báo cáo CIC vào cùng một mã hồ sơ trên IRS v3.1.

3. Điểm XHTD thấp nhưng khách hàng có TSBĐ là Giấy tờ có giá (Sổ tiết kiệm do ABC phát hành):
- Mô tả: Khách hàng xếp hạng "C" nhưng cầm cố Sổ tiết kiệm của chính Ngân hàng ABC với tỷ lệ LTV 95%.
- Xử lý: Đây là khoản vay có rủi ro gần như bằng 0. CVKH vẫn hoàn tất Bước 7, nhưng khi trình phê duyệt, được phép áp dụng luồng phê duyệt ngoại lệ (Fast-track) bỏ qua điều kiện về Hạng tín dụng tối thiểu, theo quy định tại Điều 15 Quy định QĐ-TD-001.

Điều 10. Tài liệu tham chiếu

1. Văn bản nội bộ:
- Quy chế Hoạt động tín dụng (Mã: QC-TD-001).
- Quy định về Cho vay KHCN (Mã: QĐ-TD-001).
- Quy trình Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ cho vay KHCN (Mã: QT-TD-001).

2. Biểu mẫu sử dụng:
- BM-TD-001: Phiếu đề nghị vay vốn kiêm phương án trả nợ.
- BM-TD-002: Báo cáo kết quả tra cứu CIC.
- BM-TD-003: Biểu mẫu chấm điểm tín dụng thủ công (dùng khi dự phòng).

Điều 11. Hiệu lực và lịch sử thay đổi

Điều 11. GIÁM ĐỐC KHỐI Nguyễn Văn A